Từng là môn thể thao biểu diễn vào các năm 1988 và 1992, taekwondo trở thành môn tranh huy chương chính thức tại Thế vận hội Sydney 2000.
Được tập luyện phổ biến như một sở thích ở nhiều quốc gia trên thế giới, taekwondo đỉnh cao đã thu hút sự chú ý lớn hơn nhiều trong vài thập kỷ qua nhờ được đưa vào chương trình thi đấu Olympic.
Các thị trường cá cược taekwondo khó có thể thu hút nhiều người chơi đối với những giải đấu ngoài Olympic.
Tuy nhiên, sự quan tâm sẽ gia tăng khi Thế vận hội khởi tranh và người hâm mộ chắc chắn sẽ tìm kiếm một số cơ hội cá cược trực tiếp.
Lịch sử
Có nguồn gốc từ Hàn Quốc, taekwondo là môn thể thao đối kháng dựa trên năm nguyên tắc: lễ nghĩa, liêm sỉ, kiên trì, tự chủ và tinh thần bất khuất. Hiệp hội Taekwondo Hàn Quốc là cơ quan quản lý lâu đời nhất thế giới nhưng cũng chỉ được thành lập vào năm 1959.
So với nhiều môn khác trong chương trình Olympic, đây là một môn thể thao tương đối hiện đại. Taekwondo bắt đầu hình thành sau thời kỳ Nhật Bản chiếm đóng vào thập niên 1940, khi các võ đường được gọi là kwan mở cửa tại Seoul.
Điều này tạo nên sự kết hợp giữa phương pháp giảng dạy của Hàn Quốc với kiến thức về các môn võ Nhật Bản như karate và judo, cùng những kinh nghiệm của Trung Quốc trong lĩnh vực này.
Trong thế giới taekwondo tồn tại hai trường phái tư tưởng: truyền thống và xét lại. Chính phủ Hàn Quốc ủng hộ quan điểm truyền thống vì điều này giúp taekwondo tách biệt khỏi Nhật Bản và tạo điều kiện để môn thể thao này sở hữu một nền tảng văn hóa độc đáo của riêng mình.
Những nỗ lực chuẩn hóa taekwondo tại Hàn Quốc được tiến hành trong thập niên 1950. Sau khi được quân đội Hàn Quốc đưa vào tập luyện, taekwondo tiếp tục ngày càng phổ biến trong suốt thế kỷ 20.
Taekwondo theo hệ phái Kukkiwon hiện được công nhận là hình thức thi đấu của môn thể thao này. Việc thống nhất các kỹ thuật và luật lệ taekwondo là một phần quan trọng trong quá trình mở rộng lượng khán giả những thập kỷ gần đây.
Taekwondo lần đầu xuất hiện tại Olympic với tư cách môn thể thao biểu diễn vào năm 1988 và cuối cùng trở thành môn tranh huy chương 12 năm sau tại Sydney.
Luật thi đấu
Mỗi trận đấu taekwondo đều bắt đầu bằng việc hai võ sĩ cúi chào nhau và chào trọng tài.
Mỗi trận đấu gồm ba hiệp, mỗi hiệp kéo dài hai phút. Giữa các hiệp có thời gian nghỉ một phút.
Mỗi võ sĩ đều hướng tới việc tung đòn trúng đầu và thân người của đối thủ bằng tay và chân.
Đòn đá được tính là hợp lệ nếu bất kỳ phần nào của bàn chân bên dưới mắt cá chạm trúng mục tiêu, trong khi đòn đấm phải được thực hiện theo đường thẳng với bàn tay nắm chặt.
Cách tính điểm
Phần lớn điểm số được xác định bằng Hệ thống Giáp điện tử và Tính điểm được tích hợp trong giáp đầu và giáp thân.
Tuy nhiên, chấm điểm thủ công vẫn là một phần của quy trình, trong đó các giám định viên đánh giá những kỹ thuật đấm và đòn đá xoay cụ thể.
Điểm được ghi theo những cách sau:
- Một điểm cho cú đấm hợp lệ vào giáp thân
- Hai điểm cho cú đá hợp lệ vào giáp thân
- Bốn điểm cho cú đá xoay hợp lệ vào giáp thân
- Ba điểm cho cú đá hợp lệ vào đầu
- Năm điểm cho cú đá xoay hợp lệ vào đầu
- Một điểm được cộng cho mỗi hình phạt mà đối thủ phải nhận
Taekwondo có một loại hình phạt, được gọi là gam-jeom. Võ sĩ sẽ bị mất điểm nếu bước cả hai chân qua đường biên, có hành vi phi thể thao, ngã xuống sàn hoặc ôm giữ đối thủ. Cách thực hiện đòn đá vào thân người cũng có thể dẫn đến một lỗi gam-jeom.
Các võ sĩ sẽ bị phạt điểm nếu đánh vào mặt đối thủ hoặc đấm, đá vào khu vực dưới thắt lưng. Những cú đá nhắm xuống dưới thắt lưng hoặc việc dùng chân để cản đòn tấn công của đối thủ cũng có thể dẫn đến hình phạt.
Võ sĩ giành chiến thắng nếu có nhiều điểm nhất sau ba hiệp. Ngoài ra, họ có thể thắng khi đối thủ bỏ cuộc hoặc khi trọng tài quyết định dừng trận đấu.
Việc truất quyền thi đấu, tuyên thắng do xử phạt hoặc chênh lệch điểm cũng có thể quyết định kết quả. Nếu hai võ sĩ hòa nhau sau ba hiệp, một hiệp điểm vàng sẽ được tổ chức và võ sĩ ghi điểm đầu tiên sẽ giành chiến thắng.
Kích thước và quy mô khu vực thi đấu
Khu vực thi đấu taekwondo có kích thước tối thiểu 10 x 10 mét và tối đa 12 x 12 mét.
Ở trung tâm khu vực thi đấu là một sân đấu hình bát giác có đường kính tám mét. Phía ngoài hình bát giác là khu vực an toàn.
Thể thức tương tự cũng có thể được áp dụng với sân đấu hình vuông, tùy thuộc vào giải đấu. Olympic 2012 sử dụng sân hình vuông, nhưng Olympic Rio diễn ra bốn năm sau lại lựa chọn sân hình bát giác.
Khu vực thi đấu thường được đặt trên một bục nâng cao, có bậc lên xuống dành cho hai võ sĩ.
Trang thiết bị
Võ phục taekwondo được gọi là dobok và có một chiếc đai buộc quanh eo.
Trong quá trình tập luyện, mức độ sử dụng đồ bảo hộ phụ thuộc vào từng hệ phái. Hệ phái ITF sử dụng rất ít đồ bảo hộ ngoài phần tay và chân. Trong hệ phái Kukkiwon, võ sĩ sử dụng đồ bảo hộ trên cơ thể nhiều hơn.
Những quốc gia thành công nhất tại Olympic
Hàn Quốc dẫn đầu bảng tổng sắp huy chương taekwondo với tổng cộng 22 huy chương, trong đó có 12 huy chương vàng. Trung Quốc (11) và Hoa Kỳ (10) là hai quốc gia còn lại duy nhất giành được số huy chương từ hai chữ số trở lên.
Bất chấp sự thống trị của Hàn Quốc, tổng cộng 10 quốc gia đã giành nhiều hơn một huy chương vàng ở môn taekwondo.
*Bản quyền các bức ảnh trong bài viết này thuộc về Alamy*